Vài nét về cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Thi
1. Tiểu sử
– Nhà văn Nguyễn Thi tên khai sinh là Nguyễn Hoàng Ca, bút danh Nguyễn Thi, Nguyễn Ngọc Tấn.
– Sinh năm 1928 tại làng Quần Phương Thượng (nay thuộc xã Hải Anh), huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Hi sinh ngày 09 tháng 05 năm 1968 trong cuộc Tổng tấn công Mậu Thân năm 1968 tại Sài Gòn.
– Ông là Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Hội viên sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam năm 1957.
2. Cuộc đời và sự nghiệp
* Cuộc đời:
– Ông mồ côi cha từ năm mười tuổi, mẹ đi bước nữa, ông sống nhờ vào họ hàng nên vất vả, tủi cực từ nhỏ.
– Năm 1943, ông theo người anh vào Sài Gòn, vừa đi làm kiếm sống vừa tự học.
– Năm 1945, ông tham gia cách mạng rồi gia nhập lực lượng vũ trang. Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, ông làm công tác tuyên huấn, vừa chiến đấu vừa hăng hái hoạt động văn nghệ.
– Năm 1954, ông tập kết ra Bắc, công tác ở tòa soạn tạp chí Văn nghệ Quân đội.
– Năm 1962, ông tình nguyện trở lại chiến trường miền Nam, công tác tại Cục chính trị quân giải phóng miền Nam, là một trong những thành viên sáng lập và phụ trách tạp chí Văn nghệ Quân giải phóng.
* Sự nghiệp:
– Nguyễn Thi là một nghệ sĩ rất tài năng, ngoài viết văn ông còn có thể diễn kịch, vẽ bìa, vẽ minh họa rồi dạy múa, dạy hát, …
– Sự nghiệp sáng tác văn học của ông được chia theo 2 giai đoạn:
+ Từ năm 1950 đến năm 1962: ở giai đoạn này ông sáng tác ở miền Bắc với 2 thể loại chính là thơ và truyện ngắn dưới bút danh là Nguyễn Ngọc Tấn.
+ Từ 1963 đến 1968: sáng tác ở miền Nam, với bút danh Nguyễn Thi. Những tác phẩm tiêu biểu ở các thể loại: ký, truyện ngắn, truyện ký, tiểu thuyết được tập hợp trong Truyện và ký Nguyễn Thi”.
3. Tác phẩm chính
– Hương đồng nội (thơ, bút danh Nguyễn Ngọc Tấn, 1950)
– Trăng sáng (truyện ngắn, bút danh Nguyễn Ngọc Tấn, 1960)
– Đôi bạn (truyện ngắn, bút danh Nguyễn Ngọc Tấn, 1965)
– Truyện và ký Nguyễn Thi (1969)
– Năm tháng chưa xa (ghi chép, 1972)
– Nguyễn Ngọc Tấn – Nguyễn Thi toàn tập (4 quyển, 2700 trang, 1996) trong đó có các tác phẩm: Những sự tích đất thép, Ước mơ của đất, Cô gái đất dừa, Sen trong đồng, Ở xã Trung Nghĩa… và một số tác phẩm chưa hoàn thành, còn dở dang được rút từ di cảo.
4. Phong cách sáng tác – nghệ thuật
Về phong cách sáng tác, ở Nguyễn Thi, có sự hài hòa tuyệt vời giữa sống – chiến đấu – sáng tác. Khuynh hướng sử thi ảnh hưởng quyết định, tạo nên nét gần gũi giữa phong cách Nguyễn Thi với phong cách thời đại. Suốt đời, nhà văn tự nguyện sáng tác bằng mồ hôi, nước mắt và cả máu từ trái tim mình để ngợi ca chủ nghĩa anh hùng Cách mạng miền Nam. Trang viết Nguyễn Thi thể hiện thái độ dứt khoát, lập trường tư tưởng vững vàng: tất cả vì nhân dân, vì tổ quốc. Nguyễn Thi thành công nổi bật khi xây dựng những điển hình nông dân Nam Bộ, đặc biệt là nhân vật trẻ con và phụ nữ. Ông là nhà văn miền Bắc nhưng được mệnh danh là nhà văn của người nông dân Nam Bộ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ. Hình như ở đó luôn gửi gắm thật nhiều tâm sự, tâm huyết của nhà văn.
Về phong cách nghệ thuật, ông có năng lực phân tích tâm lí nhân vật sắc sảo, văn phong vừa đằm thắm chất trữ tình vừa giàu chất hiện thực; có khả năng tạo nên những nhân vật có cá tính mạnh mẽ, mang đậm tính cách Nam Bộ.
5. Giải thưởng – vinh danh
– Giải thưởng Văn nghệ Cửu Long giang (Nam bộ, 1949 – 1950).
– Giải thưởng Văn nghệ Nguyễn Đình Chiểu năm 1965.
– Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật đợt II năm 2000.
– Năm 2011, ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
